Geçen hafta, grip literatüründe domuzlar kuşları solladı. Oysa üç yıldır kuş gribinden korkuluyordu. Ama tıp literatürü ve halk sağlığı açılarından çok önemli bir gelişme oldu. H1N1 virüsünün insandan insana damlacık yoluyla geçtiği kabul edildi. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü, 29 Nisan 2009 itibariyle pandemi düzeyini 5'e çıkardı. Son yıllarda bu düzeyde bildirilen bir başka salgın olmadı. Mayıs başı itibariyle Dünya Sağlık Örgütü laboratuar açısından onaylanmış H1N1 gribi olgu sayısının 658 olduğunu açıkladı. Amerika Birleşik Devletleri 160 olgu ve bir ölüm, Meksika 397 olgu ve 16 ölüm bildirdi. Ancak, Meksika Sağlık Bakanlığı'ndan gelen haberler, olgu sayısının giderek artacağı yönünde. Şimdiden kanıtlanmayı bekleyen 2000 üzerinde domuz gribi vakası olduğu ileri sürülüyor. Önümüzdeki hafta sayıları artacak, ancak hastalıktan ölüm oranı yüzde 1-3 arasında seyredebilir.

Öte yandan 23 Nisan 2009 itibariyle tüm dünyada 421 insan kuş gribine yakalandı ve 257'si öldü. Türkiye'de 2005 sonunda 12 kişi hastalığa yakalandı ve 4 hasta kaybedildi. Şimdilik Türkiye'de domuz gribi vakası yok ama her an olabilir. Türkiye'de hiç olmadığı için, alınan önlemlerin gerçeklikle bağlantısını kurmakta zaman zaman zorlanıyoruz. Önlemler geçmiş deneyimler ışığında alınıyor. Domuz gribi ve kuş gribi dendiğinde tarihsel seçilmiş travmamız 1918-1920 yılları arasında görülen grip salgını. İspanyol gribi veya nezlesi olarak da bilinen bu salgın 18 ay içinde dünya nüfusunun yüzde 5'ine denk gelen yaklaşık 50 milyon kişiyi öldürmüştü. Bu sayı, Birinci Dünya Savaşı sırasında ölenler kadar ya da daha fazladır. İnsanlık tarihinde, bu kadar kısa süre içinde bu kadar çok insan öldüren başka bir salgın henüz tanımlanmadı.

Türkiye domuz gribinden ne kadar etkilenecek? Her ne kadar Meksika bize çok uzak bir ülke olsa da küreselleşme sonucunda ulaşım kolaylaştı. Bununla birlikte salgının nasıl seyredeceği çok önemli. Ne kadar yayılacağı alınacak önlemlerle çok yakından ilişkili. Meksika ve çevresindeki ülkelerin alacakları önlemler çok kritik, bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü Başkanı, salgının seyriyle bizzat ilgileniyor ve her ülke kendi ülkesinde gördüğü kuşkulu domuz gribi vakalarını bildiriyor. Bu aşamada bizim de ciddi bir şekilde salgının seyrini izlememiz gerekiyor. Yıl 2009 ve artık mazeretimiz yok.


(Doç.Dr. Ergönül, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı'ndan.)

sayı: 28