Otomobil üreticilerinin kafalarına göre bir test yaptığını düşünün. Bu testte arabaları boşa alıp yokuş aşağı bırakarak kilometre başına benzin tüketimini ölçüyorlar. Sonuçlar şaşırtıcı: Üç tonluk dört çeker bir cip nasıl olur da 100 kilometrede 0.784 litre (300 mpg) benzin yakar! Araba camındaki etiketin alt kısmında "Hmm, kilometre başına benzin tüketiminizin değişebileceğini biliyorsunuzdur herhalde" diyen minik bir nota rastlarsınız.

Dizüstü bilgisayar pilleriyle ilgili durum da aşağı yukarı bu. Şu anda Best Buy ilanında şiddetle önerilen 599 dolarlık Dell marka dizüstü bilgisayarlara bakıyorum. Diyor ki "Pil ömrü 5 saat 40 dakikanın üzerinde". Bu hoş ilanın altında da bir not var. "Bazı faktörlere bağlı olarak pil ömrü değişebilir." Yani "5 saat 40 dakikalık bir pil almayı aklından bile geçirme abicim. Hem de hiç" diyor. Dell ve Best Buy böyle bir iddiada nasıl bulunabiliyor peki? Pil ömürleriyle ilgili rakamlar MobileMark 2007 (MM07) adlı bir teste dayanıyor. Bu testi, Ticari Uygulama Performans Derneği (BAPCo) hazırladı ve bilgisayar üreticileri ve diğer teknoloji şirketlerinin üyelerinden oluşuyor. Geçenlerde BAPCo üyesi, piyasanın ikinci büyük mikro işlem üreticisi AMD üreticilerin, yeni testlerin yanıltıcı sonuçlarını çok iyi bildikleri halde çığırtkanlığını yaptığını açıkladı.

Dizüstü bilgisayarların karneleri çok iyi. Çünkü pilleri ekranlarının parlaklığı yüzde 20 ila 30 arasındayken test ediliyor, ayrıca kablosuz internet erişimi kapalı oluyor ve ana işlem yongası (çip) kapasitenin yüzde 7,5'iyle çalışıyor. Aynen boşa alınıp yokuş aşağı salınan arabaların testi gibi. Teknoloji firmaları pil ömrüyle ilgili resmi açıklamanın pek kayda değer olmadığını biliyor. Fakat sokaktaki adam bunu bilmiyor. Dolayısıyla, insanlar satış danışmanlarının pil ömrünün daha uzun olduğunu söylediği daha pahalı makinelere yöneliyor. AMD'de pazarlama müdürü olan Patrick Moorhead "Bu hikâyenin sadece üç sonu var" diyor, "ya endüstri kendisini düzenleyecek, ya Federal Ticaret Komisyonu bizi düzenleyecek ya da topluca firmalara açılacak bir davaya toslayacağız. Endüstriye birinci yolu tavsiye ediyorum." AMD pil ömrünü ölçmek için yeni bir yöntem bulunmasını öneriyor. Bu yöntem cep telefonu üreticilerinin "konuşma süresi" ve "bekleme süresi" tabirleri gibi "etkin süre" ve "dayanma süresi" olabilir. Dell yöneticisi bunu mantıklı buluyor ve şirketin tüketiciye MM07 puanları dışında da bilgi vermeyi planladığını söylüyor. Dell'de AMD menşeli ürünler müdürü Ketan Pandya'ya göre "Tüketici, reklâmı yapılan pilin ömrünün gerçeği yansıtmasını bekliyor."

AMD bunca mücadeleyi fedakârlık hissiyle yapmıyor. Derdi ana rakibi Intel'in haksız avantaj elde etmesi. AMD MM07 testinin Intel'in laboratuarlarında yaratıldığını böylece Intel yongalarının AMD yongalarından daha yüksek puan aldığını iddia ediyor. Çünkü AMD yongaları çalışmadığında çok daha fazla güç kullanıyor. (AMD, günlük kullanımda kendi yongalarıyla çalışan dizüstülerin daha iyi performans gösterdiğini söylüyor.) AMD ayrıca BAPCo'nun başkanının Intel'in performans değerlendirme biriminin başına geçtiğini de vurguluyor.

Intel bu suçlamaları saçma buluyor. Bir Intel sözcüsü konsorsiyumun başkanının bir Intel yöneticisi olmasının şirkete ayrıcalık sağlayacağı anlamına gelmediğini iddia ediyor. Bu arada, AMD'ye laf atmayı da ihmal etmiyor: "Düşük performanslı şirketlerin bağımsız ve standart değerlendirmeleri hiçe saydıklarına sık rastlarsınız."
AMD Intel'i hile yapmakla suçluyor ve Intel de AMD'yi ağlayan bir bebeğe benzetiyor. Fakat AMD de bazı isabetli yumruklar attı. Mayıs'ta, Avrupalı anti-tröst düzenleyicileri hilelere başvurduğu gerekçesiyle Intel'i 1.45 milyar dolar cezaya çarptırdı. Intel temyize gitmeyi planlıyor.

Bu arada, piyasada pil ömürleriyle ilgili saçma iddialar dolaşıyor. Dell 2000 dolarlık Adamo'larının beş saatten fazla çalışacağını söylüyor, fakat Wall Street Journal sürenin sadece iki saat ve 44 dakika olduğunu açıkladı. Apple 17 inçlik 2800 dolarlık MacBook Pro bilgisayarlarının sekiz saatlik pil ömrü olduğunu duyurdu fakat teknoloji sitesi CNET'in yaptığı ölçümde bu 4 saat 14 dakika çıktı. Bu durum öylesine yaygın ki, bu hususta uzmanlaşmış eleştirmenler bu iddialarla dalga geçiyor. Gizmodo blogunun editörü Mark Wilson "Yaklaşık bir hesapla, gerçek hayatta bu pillerin ömrü iddia edilenden yüzde 50 kısa" diyor. "Bu şirketlerin yalan söylediği anlamına gelmiyor, ama durumdan kendilerine avantaj sağlıyorlar. İddiaları kamuoyunu yanıltıyor." Bir dahaki sefere dizüstü bilgisayar almaya çıktığınızda bunu aklınızda tutun.


(Lyons, Newsweek'in teknoloji editörü ve "The Secret Life of Steve Jobs" / "Steve Jobs'un Gizli Hayatı" adlı kitabın yazarı.)