Bu yıl internet 21 yaşını dolduruyor. İronik biçimde 2010 internetin aklının başına geldiği, olgunlaştığı yıl olacak. Elektronik ticaret ekosistemini oluşturan birçok yeni şirket ve medya sitesi en nihayet büyük paralar kazanmak için ciddi planlar yapıyor. TiVo'nun "randevu televizyonu" fikrini katlederek terk ettiği alanı ele geçiren kurnaz portal Hulu, ücretsiz bir site fakat muhtemelen 2010'da hizmeti için para istemeye başlayacak. Hulu'nun yüzde 27'sine sahip olan News Corp.'un üst düzey yöneticisi Chase Carey Ekim'de "Çevrimiçi yayın içeriğinden para almaya başlamanın zamanı" ve "Hulu da buna dahil" diye açıklamıştı. Hulu'nun diğer kurucusu Comcast'ın yakın zamanda NBC Universal'ı satın alması da ödemeye dayalı modele geçişin bir işareti. Hulu henüz resmi bir açıklama yapmadı ve bazı programların reklâm destekli versiyonlarını sunmaya devam edebilir, fakat "Arrested Development" dizisini indirmek istediğinizde kredi kartınızdan faydalanmayı umuyor.

Müzik de aynı kadere doğru ilerliyor. Bulut (cloud) bilgi işlem tabanlı çevrimiçi müzik MP3'ün yerine talip ve Spotify, Last.fm, Pandora ve Rhapsody şu anda bu formata egemen olan bazı büyük isimler. Bu sitelerin çoğu ücretsiz hizmet sunuyor, reklâm destekli modellere dayanıyor. Fakat markalaşmış isimler çok büyük paraları başkalarına bırakmaktan şikâyetçi. Avrupa'da Spotify sitesindeki en popüler şarkılardan biri Lady Gaga'nın "Poker Face" adlı şarkısıydı. Fakat söylenenlere göre, servis aracılığıyla milyonlarca kişi onun parçasını dinlemiş olmasına karşın Gaga sadece 167 dolar kazandı. (Spotify bu rakama itiraz etti.) Doğal olarak, plak şirketleri bu anlaşmaları iyileştirmek istiyor. Plak şirketlerinin Spotify ile görüşmelerinde ücretsiz versiyonunu tamamen kaldırarak, abone ücreti almasında ısrar ettiler.

Dünyanın en büyük müzik perakendecisi Apple aynı yolda yürüyor olabilir. Şirketin ağzından laf almak zor, fakat yeni edindiği varlıklar onun da yüzünü "bulut" bilgi işlem tabanına döndürdüğünü gösteriyor. Aralık ayında, çevrimiçi müzik hizmeti sunan Lala'yı, 100 milyon dolara satın aldı. Lala çok kazanmıyor; ama Apple'ın asıl satın aldığı, şirketin yetenekli mühendisleri ve "bulut" alanındaki uzmanlığı. Ayrıca aboneliğe dayalı iTunes da sadece müzik sunmayacak. Söylendiğine göre, Apple Disney ve CBS gibi büyük firmalarla bir çevrimiçi televizyon aboneliği hizmeti için görüşmeler yapıyor. Yeni binyıl nesli, kablolu televizyondan zaten kaçınıyor ve televizyon izlemek için kendi bilgisayarlarını kullanıyor. Bu işkollarına Apple'ın yaptığı yatırım Comcast, Time Warner ve diğer kablolu televizyon hizmeti sağlayan şirketleri duman edebilir. Bir de küçük etobur dinozor Rupert Murdoch tarafından yönlendirilen, her zamankinden çok kükreyen yayıncı dinozorlar var. The News Corp.'un patronu, The Wall Street Journal'ın ve London Times'ın da içinde bulunduğu bir gazete koleksiyonu sahibi Murdoch, geçenlerde "Reklâm gelirine dayalı eski iş modeli öldü" diye yazdı. Tümü olmasa da bazı reklâm destekli haber sitelerinin bu yıl ödeme modeline geçebileceğini söyledi. Bu hamle, rakiplerin de aynı hamleyi yapması için kapıyı aralayacak. Örneğin, The New York Times da çevrimiçi içeriğin ücretlendirilmesinin hikmeti üzerine düşünüp taşınıyor. Eğer Murdoch'ın planı tutarsa, bundan cesaret alan diğer gazete ve dergiler kendi dijital ödeme duvarlarını yükseltmeye başlayacak.

Bu birçok tüketici için korkutucu bir haber, özellikle Pirate Bay için; bu siteyi ücretsiz içeriğin neredeyse nefes almak kadar insan hakkı olduğunu düşünen gençler kullanıyor. Fakat internet, multimedya dünyamızın merkezine dönüştükçe, daha çok Arrested Development, Lady Gaga ve Wall Street Journal araştırmasına ulaşmamızın tek yolu ödeme yapmamız. 2010'da 21 yaşını dolduran internet içeriğine sonunda para ödenecek.

sayı: 68